Yangın Tüpü Nasıl Kullanılır (Anlatım)
Yangın tüpü duvarda asılı dururken kullanımı kolay görünür. Ancak dumanın yükseldiği bir odada yanlış karar vermek, birkaç saniye içinde çıkış yolunu kaybetmeye neden olabilir. Yangın tüpü nasıl kullanılır sorusunun ilk cevabı, pimi çekmek değil; yangının henüz başlangıç aşamasında olup olmadığını, kaçış yolunun açık kalıp kalmadığını ve uygun söndürücünün bulunup bulunmadığını değerlendirmektir. Söndürücüler eğitimli kişilerin küçük, kontrol edilebilir başlangıç yangınlarına müdahalesi içindir; tahliyeyi geciktirmek için değil.
Önce güvenli çıkışı ve alarmı düşünün
Alevi fark ettiğinizde çevredekileri uyarın, bulunduğunuz yerin acil durum planını uygulayın ve yardım çağrısını başlatın. Türkiye’de acil çağrı numarası 112’dir. Duman hızla yoğunlaşıyorsa, yangın büyüyorsa veya çıkış kapısı arkanızda güvenli biçimde kalmıyorsa söndürme girişiminde bulunmayın. Tüp boşalırsa ya da ilk müdahale işe yaramazsa geri çekilmek için zaman ve alan bırakın. Kapalı yerde duman solumak, alevlerden önce ciddi tehlike yaratabilir.
Doğru söndürücü nasıl seçilir?
Cihazın etiketindeki A, B, C, D veya F işaretleri söndürme maddesinin hangi yangın türleri için uygun olduğunu belirtir. ABC kuru kimyevi toz her riskin yerine geçmez; örneğin kızgın yemeklik yağ için uygun F sınıfı söndürücü gerekebilir. Elektrik enerjisi bulunan ekipmanda da cihazın etiketindeki uygunluk ve güvenli çalışma koşulları esas alınmalıdır. Emin değilseniz rastgele bir tüp kullanmak yerine bölgeyi boşaltın. Gaz veya elektrik kaynağına müdahale yalnızca güvenliyse ve yetkili kişilerce yapılmalıdır.
1. adım: Pimi çekin
Yangın tüpünü dik ve taşınabilecek güvenli konumda tutun. Emniyet pimini çekerek tetik mekanizmasının kilidini açın; mühür genellikle bu sırada kırılır. Hortumlu modellerde hortumun kırık, tıkalı ya da dolanmış olmadığını hızlıca kontrol edin. Elinizdeki modelin üzerinde farklı bir başlatma talimatı varsa o talimata uyun. Basınçlı cihazı açmaya, sökmeye veya vanasını aletle zorlamaya çalışmayın.
2. adım: Alevin tabanını hedefleyin
Söndürücü ağzını alevin yükselen ucuna değil, yanıcı maddenin bulunduğu yangın tabanına çevirin. Uygun ve güvenli kullanım mesafesi cihazın üzerindeki talimatla belirlenir; her tüp için sabit bir metre değeri yoktur. Rüzgârlı açık alanda rüzgârın duman ve söndürme maddesini üzerinize taşımamasına dikkat edin. Yanınıza yaklaşan sıcaklık, yoğun duman veya sıçrayan yanıcı sıvı varsa ilerlemek yerine uzaklaşın.
3. adım: Kolu sıkın ve kontrollü uygulayın
Taşıma kolunu ve çalıştırma mandalını cihaz talimatına göre kavrayın; söndürme maddesini bırakmak için tetiği sıkın. Bazı taşınabilir cihazlar kısa sürede boşalır. Bu nedenle doğrultmayı kaybedip maddeden rastgele püskürtmek etkili değildir. Özellikle CO2 söndürücülerde boşaltma borusu veya hunisi aşırı soğuyabilir; belirtilen tutma yerleri dışındaki yüzeylere dokunmayın. Uygun eğitim olmadan yüksek gerilimli ekipmana yaklaşmayın.
4. adım: Dipte sağa sola tarayın
Yangının dibine yönelttiğiniz söndürme maddesini kontrollü biçimde sağa sola süpürerek yanma bölgesini kapsayın. Alevler görünmez hâle gelse bile yeniden tutuşma ihtimali vardır. Söndürme sırasında koridoru, merdiveni ya da kapıyı arkanızda kaybetmeyin. Alev söndürülemezse ikinci tüp aramak için tehlikeli alana ilerlemek yerine tahliye olun. Yangın söndürüldükten sonra dahi yetkili ekipler alanı güvenli ilan etmeden içeri dönmeyin.
Tatbikat ve bakım kullanım kadar önemli
Göstergesi uygun aralıkta olan, mührü sağlam ve erişilebilir yerde duran bir tüp, çalışanların nerede bulunduğunu bilmediği durumda yeterli hazırlık sağlamaz. İş yerlerinde görevlilerin eğitim alması, kaçış planını bilmesi ve uygun koşullarda uygulamalı tatbikat görmesi gerekir. Kullanılmış bir tüp kısmen dolu görünse bile yeniden hizmete alınmadan yetkili serviste değerlendirilmelidir. Yangın tüpü bakımının tarih ve kayıtlarını da kontrol edin.
Doğru müdahale dört hareketten ibaret değildir: önce alarm ve güvenli çıkış, sonra uygun cihaz ve ancak güvenli koşullarda uygulama gelir. İşletmenizdeki söndürücülerin türü, yerleşimi ve kullanım eğitimi için Karyan Yangın Mühendislik ile iletişime geçebilirsiniz. Bu anlatım uygulamalı yangın eğitiminin yerini tutmaz.